Wie incasso’s of betalingen via een bestand bij de bank aanlevert, werkt met pain-bestanden. Nederlandse banken stappen over op nieuwe versies van deze bestanden: pain.008.001.08 voor incasso’s en pain.001.001.09 voor overboekingen. De oude versies pain.008.001.02 en pain.001.001.03 verdwijnen. Tegelijk gelden vanaf 15 november 2026 strengere regels voor adresgegevens.
In dit artikel leest u wat pain-bestanden zijn, wat er tussen de versies verandert, hoe u ziet welke versie u gebruikt en wat u doet als uw software nog de oude versie maakt.
In het kort
- pain.008 is het bestandsformaat voor SEPA-incasso’s, pain.001 voor overboekingen.
- Nederlandse banken schakelen over naar pain.008.001.08 en pain.001.001.09.
- De oude versies pain.008.001.02 en pain.001.001.03 verdwijnen.
- Belangrijkste wijzigingen: gestructureerde adresvelden en gewijzigde veldnamen, zoals BIC naar BICFI.
- De versie van uw bestand staat in de namespace in de eerste regels van het XML-bestand.
Voldoet uw incassobestand aan de nieuwe regels?
Controleer uw SEPA-incassobestand (pain.008) gratis op de nieuwe adresregels van 15 november 2026. U ziet direct wat er niet klopt.
Wat zijn pain.008 en pain.001?
pain staat voor payment initiation: berichten waarmee een bedrijf zijn bank opdracht geeft een betaling uit te voeren. Het zijn XML-bestanden volgens de internationale ISO 20022-standaard.
| Bestand | Gebruik | Oude versie | Nieuwe versie |
|---|---|---|---|
| pain.008 | SEPA-incasso’s | pain.008.001.02 | pain.008.001.08 |
| pain.001 | Overboekingen | pain.001.001.03 | pain.001.001.09 |
Een incassobestand bevat per transactie onder meer de gegevens van de debiteur, de IBAN, het bedrag en de gegevens van de machtiging. Een betaalbestand bevat per transactie de begunstigde, de IBAN en het bedrag.
Wat verandert er in de nieuwe versie?
De overstap op de nieuwe versies valt samen met de nieuwe adresregels. Vanaf 14 november 2026 voor niet-SEPA-betalingen en vanaf 15 november 2026 voor SEPA-overboekingen en -incasso’s zijn ongestructureerde adresgegevens niet meer toegestaan in de pain.001- en pain.008-bestanden die bedrijven bij hun bank aanleveren. Dat volgt uit afspraken van de European Payments Council (EPC) en Betaalvereniging Nederland. Een bestand dat niet voldoet, wordt bij aanlevering afgekeurd en niet uitgevoerd, zonder waarschuwing vooraf. U heeft dus met twee wijzigingen tegelijk te maken: de versie van het bestand en de opbouw van de adressen daarin.
Gestructureerde adresvelden
De belangrijkste inhoudelijke wijziging betreft adressen. In de nieuwe versies kan een adres volledig gestructureerd worden vastgelegd: straat (StrtNm), huisnummer (BldgNb), postcode (PstCd), plaats (TwnNm) en land (Ctry) elk in een eigen veld. Vanaf 15 november 2026 is een adres dat volledig in vrije tekstregels (AdrLine) staat niet meer toegestaan. Toegestaan zijn een gestructureerd adres of een hybride adres, met plaats en land in aparte velden en de rest in maximaal twee AdrLine-regels. Welke regels precies gelden, leest u in de nieuwe SEPA-adresregels per 15 november 2026.
<PstlAdr>
<StrtNm>Einsteinlaan</StrtNm>
<BldgNb>28</BldgNb>
<PstCd>2289 CC</PstCd>
<TwnNm>Rijswijk</TwnNm>
<Ctry>NL</Ctry>
</PstlAdr>Gewijzigde veldnamen
Daarnaast zijn in de nieuwe versies veldnamen gewijzigd. Het bekendste voorbeeld is de aanduiding van de BIC: waar in de oude versie het veld BIC werd gebruikt, heet dat in de nieuwe versie BICFI. Een bestand in de oude opbouw met alleen een ander versienummer is daarom geen geldig bestand in de nieuwe versie.
Hoe ziet u welke versie uw bestand heeft?
Open het XML-bestand in een eenvoudige teksteditor, zoals Kladblok of TextEdit. In de eerste regels staat het Document-element met de namespace. Daarin staat de versie.
<Document xmlns="urn:iso:std:iso:20022:tech:xsd:pain.008.001.02"><Document xmlns="urn:iso:std:iso:20022:tech:xsd:pain.008.001.08">Voor betaalbestanden staat er op dezelfde plek pain.001.001.03 (oud) of pain.001.001.09 (nieuw). U kunt ook uw SEPA-bestand laten controleren: de controle toont het bestandstype en de versie, en of het bestand technisch geldig is tegen het officiële XML-schema.
Let op: een geldige versie is niet genoeg
Ook een bestand in pain.008.001.08 kan na 15 november 2026 worden afgekeurd, bijvoorbeeld als de adressen nog volledig in AdrLine-regels staan. Controleer dus zowel de versie als de adresgegevens.
Uw software maakt nog de oude versie
Maakt uw boekhoudpakket, ledenadministratie of Excel-tool nog pain.008.001.02 of pain.001.001.03, dan zijn er drie mogelijkheden.
- Update de software. Vraag de leverancier of er een versie is die pain.008.001.08 en pain.001.001.09 met gestructureerde adressen maakt, en wanneer die beschikbaar komt.
- Stap over op andere software. Oudere Excel-naar-SEPA-tools maken vaak nog het oude formaat en worden niet altijd bijgewerkt. Een pakket dat adressen in aparte velden bewaart, voorkomt problemen bij iedere incassorun.
- Laat het bestand herstellen. Wij zetten het bestand om naar de nieuwe versie met correcte adresgegevens. Aantallen en totaalbedragen blijven ongewijzigd en u ontvangt een rapport van alle wijzigingen. Herstel kost €14,95 per bestand excl. btw; een jaarlicentie voor onbeperkt herstel kost €99 excl. btw.
Welke route u ook kiest: leg de adresgegevens van uw klanten of leden in aparte velden vast. Dan kan elke software er een gestructureerd adres van maken. Wordt uw bestand toch afgekeurd, lees dan de meest voorkomende oorzaken en de oplossing.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen pain.008.001.02 en pain.008.001.08?
Versie .08 is de nieuwe versie die Nederlandse banken gaan gebruiken. De belangrijkste verschillen zijn de ondersteuning van gestructureerde adresvelden en gewijzigde veldnamen, zoals BIC dat BICFI is geworden.
Hoe zie ik welke versie mijn bestand heeft?
Open het XML-bestand in een teksteditor en kijk naar de namespace in de eerste regels. Daarin staat de versie, bijvoorbeeld pain.008.001.02 of pain.008.001.08.
Geldt de overstap ook voor betaalbestanden?
Ja. Voor overboekingen gaan Nederlandse banken over van pain.001.001.03 naar pain.001.001.09.
Kan ik het oude bestand zelf omzetten naar de nieuwe versie?
Alleen de versie aanpassen is niet genoeg: ook veldnamen en de adresopbouw veranderen. U kunt het bestand laten omzetten of wachten tot uw software de nieuwe versie ondersteunt.
Mijn software maakt nog de oude versie. Wat nu?
Vraag de leverancier wanneer de nieuwe versie beschikbaar is. Is dat niet op tijd, dan kunt u het bestand laten herstellen naar de nieuwe versie.
Controleer welke versie uw incasso- of betaalbestand heeft en of het na 15 november 2026 nog wordt geaccepteerd.
Liever dat wij uw volledige administratie verzorgen, inclusief facturatie en incasso? Plan een gratis adviesgesprek.
Lees ook: nieuwe SEPA-adresregels per 15 november 2026 en incassobestand afgekeurd door de bank.