Steeds meer stichtingen merken het bij hun eerste fondsaanvraag: zonder ANBI-status kom je niet verder. Veel vermogensfondsen en gemeenten stellen de status als voorwaarde, en donateurs geven makkelijker als ze hun gift mogen aftrekken.
De aanvraag zelf is een formulier van een paar pagina’s. Toch wordt een flink deel van de aanvragen aangehouden of afgewezen. Meestal niet omdat het doel niet deugt, maar omdat de stukken niet op orde zijn. In dit artikel lees je aan welke voorwaarden je stichting moet voldoen, welke stukken je nodig hebt en waar het vaak misgaat.
In het kort
- Een ANBI moet zich voor minimaal 90% inzetten voor het algemeen nut en mag geen winstoogmerk hebben.
- Je hebt nodig: ANBI-proof statuten, een beleidsplan, een beloningsbeleid en een publicatie op internet.
- De aanvraag is gratis; de Belastingdienst beslist normaal gesproken binnen acht weken.
- Na toekenning moet je jaarlijks binnen zes maanden na afloop van het boekjaar je financiële verantwoording publiceren.
- Vanaf 2029 loopt die publicatie via een centraal portaal van de Belastingdienst.
Wat is een ANBI?
ANBI staat voor algemeen nut beogende instelling. Het is een fiscale status die de Belastingdienst toekent aan stichtingen, verenigingen en kerkgenootschappen die zich inzetten voor het algemeen belang. Denk aan cultuur, onderwijs, zorg, natuur, ontwikkelingssamenwerking of levensbeschouwing.
De status levert vooral voordelen op aan de kant van de gever. Donateurs mogen hun giften binnen de wettelijke grenzen aftrekken. De stichting zelf betaalt geen schenk- of erfbelasting over wat zij ontvangt, en mag zelf schenkingen doen aan het algemeen nut zonder belasting.
De voorwaarden
De Belastingdienst toetst onder meer op deze punten:
| Voorwaarde | Wat het in de praktijk betekent |
|---|---|
| 90%-eis | Minimaal 90% van de activiteiten moet het algemeen nut dienen. |
| Geen winstoogmerk | De activiteiten voor het algemeen nut mogen niet gericht zijn op winst. |
| Integriteit | Bestuurders en de instelling zelf moeten aan de integriteitseisen voldoen. |
| Geen beschikkingsmacht | Niemand mag over het vermogen beschikken alsof het zijn eigen geld is. |
| Beperkt vermogen | Het vermogen mag niet groter zijn dan redelijkerwijs nodig is voor het werk van de stichting. |
| Beloning bestuur | Bestuurders krijgen alleen een onkostenvergoeding of een beperkt vacatiegeld. |
| Beleidsplan | Er is een actueel beleidsplan met een duidelijke koers. |
| Administratie | Kosten en uitgaven moeten in verhouding staan tot de bestedingen, en uit de administratie blijkt hoe het geld is besteed. |
| Liquidatiesaldo | Bij opheffing gaat het overschot naar een ANBI met een vergelijkbaar doel. Dit moet in de statuten staan. |
| Publicatie | Bepaalde gegevens staan openbaar op internet. |
Welke stukken heb je nodig?
- Statuten. Met een concrete doelstelling en een bepaling over de besteding van het liquidatiesaldo.
- Inschrijving bij de KvK. Met het RSIN van de stichting, dat je op het formulier invult.
- Beleidsplan. Met de werkzaamheden, de manier waarop je geld werft, hoe je het vermogen beheert en waaraan je het besteedt.
- Beloningsbeleid. Een korte vastlegging van wat bestuurders en eventueel personeel ontvangen.
- Publicatie op internet. Een pagina met de gegevens die een ANBI openbaar moet maken (zie verderop).
- Financiële stukken. Bestaat de stichting al langer, dan helpt een begroting of de laatste jaarrekening om aan te tonen dat de bestedingen kloppen.
Stap voor stap aanvragen
- Controleer de statuten. Zijn doelstelling en liquidatiebepaling in orde? Zo niet, dan eerst een statutenwijziging bij de notaris.
- Stel het beleidsplan en beloningsbeleid op. Laat het bestuur beide formeel vaststellen.
- Zet de publicatie online. Op de eigen website of een andere vindbare internetpagina.
- Vul het aanvraagformulier in. Dat is het formulier Aanvraag ANBI-beschikking van de Belastingdienst. Wil je ook de status van culturele ANBI, dan geef je dat op hetzelfde formulier aan.
- Wacht op de beschikking. De Belastingdienst beslist normaal gesproken binnen acht weken. Bij vragen schort die termijn op tot je hebt geantwoord.
Hier gaat het vaak mis
Een te ruime doelstelling. “Het ondersteunen van goede doelen in de breedste zin” is niet toetsbaar. Hoe concreter het doel, hoe sneller de beoordeling.
Een ontbrekende liquidatiebepaling. Oudere statuten missen vaak de regel dat een overschot bij opheffing naar een ANBI met een vergelijkbaar doel gaat.
Een beleidsplan zonder cijfers. Een mooi verhaal over de missie is niet genoeg. De Belastingdienst wil zien hoe je geld werft, beheert en besteedt.
Geen publicatie bij de aanvraag. De gegevens moeten al online staan op het moment dat je aanvraagt.
Na de toekenning: de publicatieplicht
Met de beschikking ben je er niet. Een ANBI moet elk jaar blijven voldoen aan de voorwaarden, en de Belastingdienst kan de status intrekken als dat niet zo is. De meeste stichtingen lopen tegen de publicatieplicht aan.
Deze gegevens moeten openbaar op internet staan:
- naam, RSIN en contactgegevens van de stichting;
- de samenstelling van het bestuur;
- de doelstelling en de hoofdlijnen van het beleidsplan;
- het beloningsbeleid;
- een actueel verslag van de activiteiten;
- een financiële verantwoording.
De financiële gegevens over een boekjaar moeten uiterlijk zes maanden na afloop van dat boekjaar online staan. Loopt het boekjaar gelijk met het kalenderjaar, dan is de deadline dus 1 juli.
Nieuw: centraal portaal vanaf 2029
Met het Belastingplan 2026 is vastgelegd dat alle ANBI’s hun gegevens straks via een standaardformulier op een centraal portaal van de Belastingdienst publiceren. Verplichte publicatie via dat portaal begint naar verwachting op 1 januari 2029; vanaf 2030 volgt ook het digitale toezicht. Tot die tijd blijft publiceren op je eigen website de regel.
Wat kost een ANBI-aanvraag?
De Belastingdienst rekent geen kosten voor de aanvraag. Je kunt alles zelf doen. Het risico zit in de tijd: een aanvraag die terugkomt met vragen of wordt afgewezen, kost al snel enkele maanden extra. Juist in die periode loopt de stichting giften en fondsbijdragen mis.
Wil je het uitbesteden, dan begeleiden wij het hele traject tegen een vaste prijs: een ANBI-check voor € 195 en de complete aanvraag tot en met de beschikking voor € 595 (beide excl. btw). Alle details staan op onze pagina ANBI-status aanvragen.
Na de toekenning nemen we ook de boekhouding, de jaarrekening en de jaarlijkse publicatie over in ons stichtingsabonnement.
Veelgestelde vragen
Is een ANBI-status verplicht voor een stichting?
Nee. Maar zonder de status mogen donateurs hun giften niet aftrekken en geven veel fondsen geen bijdrage. Voor stichtingen die op giften draaien is de status in de praktijk vaak noodzakelijk.
Hoe lang duurt de beoordeling?
De Belastingdienst beslist normaal gesproken binnen acht weken na ontvangst van een volledige aanvraag. Stelt de Belastingdienst aanvullende vragen, dan duurt het langer.
Kan een net opgerichte stichting al ANBI aanvragen?
Ja. Je hoeft geen jaarrekening te hebben. Wel moeten de statuten, het beleidsplan en de publicatie op orde zijn.
Mogen bestuurders betaald worden?
Alleen een vergoeding van gemaakte onkosten of een beperkt vacatiegeld. Een salaris voor bestuurders past niet bij de ANBI-status. Personeel in loondienst mag de stichting wel hebben.
Wat is het verschil tussen ANBI en SBBI?
Een SBBI (sociaal belang behartigende instelling) dient vooral het belang van haar eigen leden, zoals een sportclub of muziekvereniging. Giften aan een SBBI zijn niet aftrekbaar. Een SBBI hoeft de status niet aan te vragen.
Wat gebeurt er als we niet op tijd publiceren?
De Belastingdienst kan de ANBI-status intrekken. Daarmee vervalt ook de aftrekbaarheid van giften voor je donateurs.
Twijfel je of jullie statuten en beleidsplan voldoen? Met onze ANBI-begeleiding weet je binnen vijf werkdagen waar je staat.
Lees ook: boekhouding voor stichtingen en een financiële administratie die klopt.