Er is nieuws voor iedereen die als zzp’er werkt. De Wet DBA, de wet waarmee de Belastingdienst schijnzelfstandigheid aanpakt, krijgt een opvolger. Op 1 oktober 2026 heeft het kabinet het wetsvoorstel Zelfstandigenwet gepubliceerd. Daarin staan voor het eerst concrete eisen waaraan je als zelfstandige moet voldoen, zoals minimaal drie opdrachtgevers en voorzieningen tegen ondernemersrisico’s.
Daarnaast gaat op 31 december 2026 een andere wet in: het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een uurtarief van minder dan € 38. Die is al aangenomen.
In deze blog lees je wat er verandert, wanneer, en wat je nu al kunt doen.
In het kort
- Vanaf 31 december 2026: werk je voor minder dan € 38 per uur, dan kun je je erop beroepen dat je in dienst bent. De opdrachtgever moet dan het tegendeel bewijzen.
- De nieuwe Zelfstandigenwet introduceert twee toetsen: de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets.
- Voldoe je aan beide, dan kom je in een veilige haven: vooraf zekerheid dat je als zelfstandige mag werken.
- De Zelfstandigenwet ligt in consultatie tot 29 oktober 2026; de beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028.
- Tot die tijd handhaaft de Belastingdienst gewoon op de huidige regels, en dat doet hij sinds 2025 weer volledig.
Wet DBA, schijnzelfstandigheid en de Zelfstandigenwet
Even de begrippen op een rij. Je bent schijnzelfstandig als je op papier zzp’er bent, maar in de praktijk werkt als werknemer. De opdrachtgever had je dan eigenlijk in dienst moeten nemen, met loonheffingen, vakantiegeld en doorbetaling bij ziekte.
De Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) geldt sinds 2016 en bepaalt hoe de Belastingdienst dat beoordeelt. Die wet gaf weinig duidelijkheid, en er werd jarenlang nauwelijks op gehandhaafd. Sinds 1 januari 2025 is dat voorbij: de Belastingdienst handhaaft weer volledig.
De Zelfstandigenwet moet de Wet DBA opvolgen, met duidelijke criteria vooraf. Tot die wet ingaat, blijft de Wet DBA gelden.
De tijdlijn
| Datum | Wat gebeurt er? |
|---|---|
| 1 januari 2025 | Belastingdienst handhaaft weer volledig op schijnzelfstandigheid |
| 1 oktober 2026 | Wetsvoorstel Zelfstandigenwet in internetconsultatie |
| 29 oktober 2026 | Einde consultatie |
| 31 december 2026 | Rechtsvermoeden bij een uurtarief onder € 38 gaat in |
| 2027 | Behandeling Zelfstandigenwet in Tweede en Eerste Kamer |
| 1 januari 2028 | Beoogde ingangsdatum Zelfstandigenwet |
Vanaf 31 december 2026: de grens van € 38 per uur
Dit is de eerste verandering, en die staat al vast. Werk je tegen een uurtarief van minder dan € 38, dan geldt een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst.
Dat betekent: je hoeft alleen aannemelijk te maken dat je tarief onder de grens ligt. Daarna moet de opdrachtgever bewijzen dat je géén werknemer bent. Alleen jij kunt je op het vermoeden beroepen, bij een geschil met je opdrachtgever. Het is arbeidsrecht: de Belastingdienst kan zich er niet op baseren.
Het is een weerlegbaar vermoeden. Werk je echt als ondernemer, dan kan de opdrachtgever dat aantonen. Maar de bewijslast ligt bij hem, en dat maakt opdrachtgevers voorzichtiger met zzp’ers in die tariefklasse. De grens wordt jaarlijks geïndexeerd.
Rekenvoorbeeld: werk je met vaste prijzen?
Ook dan telt je uurtarief. Een schilder neemt een klus aan voor € 1.500 en is er 45 uur mee bezig. Dat komt neer op € 33,33 per uur.
Dat ligt onder de grens van € 38. Bij dezelfde klus voor € 1.800 zou het € 40 per uur zijn, en dan valt hij er niet onder.
De Zelfstandigenwet: twee toetsen
Met de Zelfstandigenwet wil het kabinet vooraf duidelijkheid geven: mag je deze opdracht als zelfstandige doen? Daarvoor komen er twee toetsen.
1. De zelfstandigentoets: ben jij ondernemer?
Deze toets kijkt naar jou en je bedrijf, los van een specifieke opdracht. Volgens het concept moet je voldoen aan:
- Minimaal drie opdrachtgevers, in het lopende én het vorige kalenderjaar
- Inschrijving bij de KvK
- Een btw-identificatienummer
- Een aparte zakelijke rekening
- Zelf factureren, met je eigen betaaltermijnen
- Een minimumbedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s, zoals een AOV, pensioen, een aansprakelijkheids- of rechtsbijstandverzekering
Hoe hoog dat minimumbedrag voor voorzieningen wordt, is nog niet bekend. Dat volgt later in een ministeriële regeling.
2. De werkrelatietoets: werk je zelfstandig binnen de opdracht?
Deze toets kijkt naar de opdracht zelf. Er zijn vier criteria:
- Jij en je opdrachtgever willen allebei buiten dienstbetrekking werken
- Jij bent vrij in hoe je het werk organiseert
- Jij bepaalt zelf op welke dagen en waar je werkt
- Je werkt voor eigen rekening en risico
Vooral dat laatste punt is belangrijk. Werk dat puur per uur wordt betaald, zonder noemenswaardig ondernemersrisico, past volgens het kabinet moeilijk in deze toets. Werk je voor een vaste prijs en ben je verantwoordelijk voor het resultaat? Dan zit je beter.
De veilige haven
Voldoe je aan beide toetsen, dan kom je in de veilige haven. Je opdrachtgever weet dan vooraf dat er geen verkapt dienstverband is, en loopt geen risico op een naheffing loonheffingen.
Niet geslaagd betekent niet automatisch werknemer
Voldoe je niet aan een van de toetsen, dan ben je niet vanzelf in dienst. Je valt dan buiten de veilige haven, en de samenwerking wordt beoordeeld op alle omstandigheden. Maar voor opdrachtgevers wordt het dan wel riskanter om met je te werken.
Hoe sta jij ervoor? Beantwoord 15 vragen en zie per toets waar je staat, met concrete actiepunten.
Wat geldt er tot 2028: de Wet DBA
Tot de Zelfstandigenwet ingaat, blijven de huidige regels gelden. De Belastingdienst beoordeelt dan alle omstandigheden van de samenwerking, en kijkt daarbij onder meer naar:
- wie bepaalt hoe en wanneer het werk wordt gedaan;
- hoe lang de opdracht duurt;
- of je hetzelfde werk doet als werknemers van de opdrachtgever;
- wie het ondernemersrisico draagt;
- of je je als ondernemer gedraagt, met meerdere opdrachtgevers en eigen investeringen.
Het goede nieuws: de criteria van de Zelfstandigenwet liggen dicht bij wat nu al telt. Wie zich nu voorbereidt, staat dus ook vandaag sterker.
Wat kun je nu al doen?
- Controleer je uurtarief. Zit je rond of onder de € 38, bekijk dan of je je tarief kunt verhogen.
- Werk naar minimaal drie opdrachtgevers per jaar toe.
- Zorg voor een zakelijke rekening en factureer altijd zelf.
- Regel voorzieningen, zoals een AOV en pensioenopbouw.
- Leg elke samenwerking vast in een overeenkomst van opdracht.
- Spreek waar mogelijk een vaste prijs per resultaat af in plaats van een uurtarief.
- Pas op met langdurige opdrachten waarin je hetzelfde werk doet als vaste medewerkers.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaat de Zelfstandigenwet in?
Het kabinet mikt op 1 januari 2028. Het wetsvoorstel ligt tot 29 oktober 2026 in internetconsultatie en wordt in 2027 behandeld in de Tweede en Eerste Kamer. De inhoud kan nog veranderen.
Is de grens van € 38 inclusief of exclusief btw?
Het definitieve bedrag wordt vastgelegd in een ministeriële regeling. Ga voor de zekerheid uit van je tarief exclusief btw. De grens wordt jaarlijks geïndexeerd.
Ik heb maar één of twee opdrachtgevers. Mag ik dan geen zzp’er meer zijn?
Jawel. Je valt dan buiten de veilige haven van de zelfstandigentoets, maar dat maakt je niet automatisch werknemer. Wel lopen je opdrachtgevers meer risico, en dat kan het lastiger maken om opdrachten te krijgen.
Hoe zit het met startende ondernemers?
Het concept kijkt naar het lopende én het vorige kalenderjaar. Hoe starters zonder vorig jaar worden beoordeeld, is nog niet duidelijk. Dat is een van de punten waarop in de consultatie gereageerd kan worden.
Wat moet ik als opdrachtgever doen?
Kijk kritisch naar zzp’ers die je inhuurt voor minder dan € 38 per uur, of die langdurig hetzelfde werk doen als je werknemers. Bij schijnzelfstandigheid kan de Belastingdienst loonheffingen naheffen, en kan de zzp’er rechten als werknemer claimen.
Kan ik nog reageren op het wetsvoorstel?
Ja, tot 29 oktober 2026 via internetconsultatie.nl. Iedereen kan daar een reactie geven.
Wil je weten wat de nieuwe regels voor jouw situatie betekenen, of je opdrachten goed vastleggen? We denken graag met je mee.
Lees ook: het urencriterium van 1.225 uur, aan welke eisen je factuur moet voldoen, wanneer een bv fiscaal slim is en uurtarief berekenen (rekentool).